Views: 0 Author: Site Editor Ɣeyiɣi si Wotae: 2025-05-30 Dzɔtsoƒe: Teƒe
Esi míele May ƒe nuwuwu gogom la, míele dzadzram ɖo be míaxɔ China ƒe dekɔnu ŋkekenyui siwo ɖe dzesi wu le dekɔnuwo nu dometɔ ɖeka — si nye Ʋɔ driba Tɔdziʋu ƒe Ŋkekenyui . Ŋutinya, seselelãme, kple ɖekawɔwɔ ƒe gbɔgbɔ si li ƒe akpe geɖe la yɔ azã sia me fũ. Tso May 31st vaseɖe June 2nd , míaƒe dɔwɔƒea aɖu dukɔa ƒe azã sia. Gake míegakpɔtɔ le klalo eye míexɔa asisiwo ƒe nyabiasewo vividoɖeameŋutɔe le ɣeyiɣi sia me.
Mina míawɔ mɔnukpɔkpɔ sia ŋudɔ atsɔ agblɔ Ʋɔ driba Tɔdziʋu ƒe Ŋkekenyuia ƒe gɔmedzedze, dekɔnuwo, kple dekɔnuwo ƒe vevienyenye, eye míanɔ míaƒe asisi veviwo hã nyam tso míaƒe ɖoɖowɔɖi si ŋu wotrɔ asi le ŋu.
Zi geɖe la, Ʋɔ driba Tɔdziʋu ƒe Ŋkekenyui , si woɖuna le ɣleti 5 lia ƒe ŋkeke 5 lia dzi la dzena le May alo June ƒe nuwuwu le Gregorian ɣletigbalẽa dzi. Le ƒe 2025 me la, woaɖui tso May 31st vaseɖe June 2nd , eye woaɖu azã le China kple Ɣedzeƒe Asia dukɔ bubuwo me.
Ŋutinya si me kesinɔnuwo le eye wòto vovo tso azã sia si tso ƒe 2,000 kple edzivɔ enye sia . Wodo ƒome kplii wu kple dulɔlɔ̃ hakpanyaŋlɔla Qu Yuan , si nye dukplɔla wɔnuteƒe aɖe si nɔ anyi le Dukɔ siwo nɔ Aʋa wɔm ƒe ɣeyiɣia me. Esi wotso Qu Yuan nu alakpatɔe be ewɔ aʋatsokaka eye woɖe aboyoe le eƒe fiaɖuƒea me vɔ la, enyrɔ eɖokui ɖe Miluo Tɔsisia me le mɔkpɔkpɔbuɖeame ta. Le esia ta la, nutoa me tɔwo ƒu du do go le tɔdziʋuwo me be yewoadze agbagba aɖee — alo ne mede ɖeke o la, yewoaxɔ eƒe kukua — eye wotsɔ bli-ku (zongzi) ƒu gbe ɖe tɔsisia me be woatsɔ ana nuɖuɖu tɔmelãawo eye woagaɖe fu na eƒe kukua o.
Nusiwo doa dzidzɔ na ame wu le azãɖuɖua me dometɔ ɖekae nye ʋɔ driba tɔdziʋuwo ƒe duɖimekeke — atitɔdziʋu didi siwo le gbadzaa siwo wotsɔ ʋɔ driba ƒe ta kple asike ɖo atsyɔ̃ na. Duɖimekeke siawo siwo me ŋusẽ geɖe le la tsi tre ɖi na kɔƒea me tɔwo ƒe agbagbadzedze vevie be yewoaɖe Qu Yuan eye wotrɔ zu kamedefefe si dzi dukɔwo da asi ɖo eye wònye Chinatɔwo ƒe dekɔnuwo ƒe domenyinu ƒe dzesi.
Wowɔa ʋɔ driba tɔdziʋuwo ƒe duɖimekeke le dugãwo, tɔsisiwo, kple ƒutanutowo me, si hea nutoa me tɔwo kple tsaɖilawo siaa. Kpẽa ƒe ƒoƒo sesĩe, tɔdziʋukuku si sɔ ɖe enu, kple ameha siwo le dzidzɔ kpɔm la naa nukpɔkpɔ si womaŋlɔ be akpɔ o.
Zongzi nye bli si wotsɔa lãgbalẽ wɔe si woxatsa ɖe bambu alo aŋɔ aŋgbawo me, eye wotsɔa nu vovovowo abe:
Bean dzĩ viviwo ƒe ʋeʋẽ lilili
Jujube ƒe nya
Dada ƒe azi tutu si me wode dzee
Haƒoƒo ƒe ƒodo
Mung-gbewo
Nuto ɖesiaɖe kple eƒe nuɖaɖa tɔxɛ, si wɔe be zongzi nye nuto vovovowo ƒe dzesi vivi aɖe le China me.
Amewo tsɔa mugwort kple calamus ƒoa woƒe ʋɔtruwo nu be woatsɔ axe mɔ ɖe gbɔgbɔ vɔ̃wo kple dɔléle nu . Woxɔe se be atike le gbe siawo ŋu, eye wo zazã ɖe alesi blema Chinatɔwo te gbe ɖe dzɔdzɔme kple lãmesẽ ƒe dadasɔ dzi fia.
Ðeviwo doa kotoku ʋeʋĩ siwo me gbetikewo yɔ fũu be woatsɔ anya nudzodzoewo eye woahe dzɔgbenyui vɛ . Zi geɖe la, wolɔ̃a nu suesuesue siawo siwo ŋu gɔmesese le la ɖe nɔnɔme siwo gɔme sese sesẽ me eye wonyea beléle, ametakpɔkpɔ, kple nyonyo ƒe kpɔɖeŋu.
Le nusiwo wozãna tsã gome la, Ʋɔ driba Tɔdziʋu ƒe Ŋkekenyuia va le vevie yeye le egbegbe ɣeyiɣiwo me. Ewɔa dɔ abe ŋkuɖodzinu ene na:
Nuteƒewɔwɔ kple fɔmaɖimaɖi , si Qu Yuan wɔ
Nutoa me ƒe gbɔgbɔ , abe alesi wòdze le kɔƒea me tɔwo ƒe agbagbadzedze ɖekae me ene
Ƒome ƒe ɖekawɔwɔ , kple ƒomewo ƒe ƒuƒoƒo be yewoawɔ zongzi ahama wo
Lãmesẽ kple ametakpɔkpɔ , si dzena le kɔnu siwo ɖia Chinatɔwo ƒe blema atikewɔwɔ me
Le ƒe 2009 me la, UNESCO da asi ɖe Ʋɔ driba Tɔdziʋu ƒe Ŋkekenyuia dzi be enye Amegbetɔ ƒe Dekɔnu Domenyinu Makpɔmakpɔ , si gade eƒe ɖoƒe ɖe dzi le xexeame katã eye wòkpɔ egbɔ be wokpɔ eta na dzidzime siwo gbɔna.
Esi Ʋɔ driba Tɔdziʋu ƒe Ŋkekenyuia le aƒe tum la, míedi be míana míaƒe asisiwo nanya míaƒe mɔkeke ƒe ɖoɖowɔɖi :
Mɔkeke ƒe Ɣeyiɣi Didime : May 31st (Memleɖa) vaseɖe June 2nd (Memleɖa), 2025
Asitsatsa Gbugbɔgadze : Míagadze dɔwɔwɔ blibo gɔme le June 3rd (Tuesday), 2025
Le ŋkekenyuiɖuɣia la, asisiwo katã gakpɔtɔ le mía gbɔ. Eɖanye nya aɖe le asiwò ku ɖe míaƒe adzɔnuwo ŋu, èhiã kpekpeɖeŋu, alo nèdi be yeawɔ nudɔdɔ o, míaƒe nudzralawo kple subɔsubɔhawo anɔ klalo be yewoaɖo wo ŋu kaba.
Míaƒe ɖokuitsɔtsɔna na subɔsubɔdɔa gakpɔtɔ nye nusi metso o. Taflatse miate ŋu aƒo ka na mí faa to e-mail, telefon, alo míaƒe nyatakakadzraɖoƒea ƒe kadodogbalẽvi dzi . Míedea asixɔxɔ wò kakaɖedzi ŋu eye míele afisia ɣesiaɣi be míado alɔ wò dɔwɔƒe ƒe nuhiahiãwo — mɔkeke alo menye mɔkeke o.
Míewɔa mɔnukpɔkpɔ sia ŋudɔ tsɔ da akpe na míaƒe asisiwo — le dukɔa me kple dukɔ bubuwo me — ɖe woƒe kpekpeɖeŋu si yi edzi ta. Wò kakaɖedzi doa ŋusẽ mí be míadze agbagba awɔ nu nyuitɔ kekeake le dɔ kple adzɔnu ɖesiaɖe si míetsɔna vɛ me.
Le dukɔa ƒe ŋkekenyuiwo gɔ̃ hã me la, míeléa kadodomɔnu siwo le ʋuʋu ɖi me ɖe asi be míakpɔ wò nuhiahiãwo gbɔ. Ne nyabiase aɖewo le asiwò ku ɖe míaƒe adzɔnuwo, ewɔwɔ ƒe ɖoɖowɔɖiwo, ɣeyiɣi siwo woatsɔ awɔ dɔe ŋu , alo subɔsubɔdɔ siwo wowɔ ɖe ɖoɖo nu ŋu la , mègahe ɖe megbe le kadodo kpli mí me o.
Míaƒe ƒuƒoƒoa tsɔ eɖokui na be yeana dɔnyala ƒe ŋuɖoɖowo, nyaŋuɖoɖo siwo sɔ ɖe ɣeyiɣia nu , kple ɖoɖowɔwɔ si me kuxi aɖeke mele o — akpɔ egbɔ be yexɔ nyonyome kple subɔsubɔdɔ si nèdze na, gbesiagbe le ƒea me.

Dze Wò Dɔa Gɔme Kple Mía